पारंबी हो जो लेका, वडील देतो टेका”

 *“पारंबी हो जो लेका, वडील देतो टेका”*  

*स्व. दिलीपराव किसनराव पिसे यांच्या जयंतीनिमित्त भावपूर्ण अभिवादन*  !!

जन्म : १० जून १९६६  |  निधन : २३ जानेवारी २०२६  

“वृक्ष मोठा झाला तरी त्याच्या मुळाशी वडिलांच्या घामाचा ओलावा असतो. पारंबी झाली तरी आधारासाठी वडिलांचा खांदाच लागतो.” संत तुकाराम महाराज म्हणतात, _“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरीं वनचरें”_… पण या वृक्षाला खरा आधार असतो तो पित्याच्या संस्कारांचा, त्यागाचा. असेच वडिलांच्या संस्कारांची पारंबी होऊन जगलेले, आणि स्वतःच्या लेकरा-बाळांना वटवृक्षासारखा आधार देणारे शिवणी पिसा गावचे सुपुत्र, स्व. दिलीपराव किसनराव पिसे यांची आज जयंती. त्यांच्या आठवणींच्या पारंब्या आजही मनाच्या गाभाऱ्यात घट्ट रुजल्या आहेत.

ऐंशी-नव्वदच्या दशकात लोणार तालुक्याच्या राजकीय-सामाजिक पटलावर दबदबा निर्माण करणारे नाव म्हणजे शिवणी पिसा येथील किसनराव पिसे उर्फ ‘मालक’. सहा-साडेसहा फूट उंचीची भारदस्त शरीरयष्टी, करारी नजर आणि तरीही मायेचा ओलावा असलेली देहबोली. काळ्या मातीशी इमान राखणारे सधन शेतकरी म्हणून पंचक्रोशीत त्यांचा दबदबा. लोणार पंचायत समितीचे सभापतीपद भूषवताना त्यांनी पदाचा बडेजाव मिरवला नाही, तर अडल्या-नडल्याच्या दारात हक्काचा आधार म्हणून उभे राहिले. सुख-दुःखात धावून जाणे हा त्यांचा स्वभावधर्मच होता. अशा सामाजिक व राजकीय वलय असलेल्या किसनरावांना तीन पुत्र व तीन कन्यारत्न लाभले – अशोकराव, संजाबराव आणि  धाकटे दिलीपराव. वडिलांच्या पावलावर पाऊल ठेवत दिलीपरावांनी पुढे तोच वारसा अधिक उजळ केला.

संत ज्ञानेश्वर माऊली सांगतात, _“जो जे वांछील तो ते लाहो”_… वडिलांनी दिलेल्या संस्कारांच्या शिदोरीवर दिलीपरावांनी स्वतःचे कर्तृत्व घडवले.

 

वडिलांचे राजकीय-सामाजिक वलय, सत्ता आणि संपत्ती पायाशी लोळण घेत असतानाही दिलीपरावांच्या वागण्यात कधी बडेजाव आला नाही. गोरगरीबांशी सलोख्याचे नाते त्यांनी शेवटपर्यंत जपले. बुलढाणा जिल्हा सहकारी बँकेत बुलढाणा, मेहकर, लोणार, सुलतानपूर अशा अनेक ठिकाणी व्यवस्थापक म्हणून त्यांनी जबाबदारीने काम पाहिले. शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन यशस्वी शेतीचे धडे देणारा ‘साहेब’ म्हणून त्यांची ओळख होती. सहकार क्षेत्रात त्यांनी केलेले भरीव काम आजही लोक आदराने सांगतात. पैसा, पद यापेक्षा माणुसकी मोठी मानणारा हा अवलिया होता.

_“सेवा तेथे मेवा”_ हे संतवचन त्यांनी जगून दाखवले.  

*संस्कारांची शिदोरी आणि वैद्यक क्षेत्रातील दीपस्तंभ*  

सहकारातील कर्तव्य बजावत असतानाच सामाजिक बांधिलकीही त्यांनी सोडली नाही. घरची जबाबदारी पत्नी सौ. संगिताताईंनी समर्थपणे सांभाळली. मुलगी प्रांजली आणि मुलगा निखील यांच्या शिक्षण व संस्कारांवर दोघांनी जीवापाड मेहनत घेतली. त्याच संस्कारांचे फळ म्हणजे शिवणी पिसासारख्या ग्रामीण खेड्यातील लेक MBBS, MS पर्यंत शिकून सुप्रसिद्ध स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. प्रांजली सुनिल झनक-पिसे म्हणून नावारूपाला आली. जावई डॉ. सुनिल झनक हे नामांकित नेत्ररोगतज्ज्ञ, रेटीना सर्जन. दोघेही आज शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात सेवा देत हजारो रुग्णांच्या आयुष्यात प्रकाश पेरत आहेत. 

संत एकनाथ महाराज म्हणतात, _“मायबापें कष्ट करिती, लेकरांसाठी झिजती”_… दिलीपराव व संगिताताईंच्या कष्टाचे हे सोनेरी फळ होते.

*वारसा पुढे नेणारा वैद्यकीय सेवक*  

आजोबा किसनराव आणि वडील दिलीपराव यांच्या संस्कारात वाढलेला मुलगा डॉ. निखील यानेही खेड्यातून MBBS, MD पर्यंत मजल मारली. आज तो शासकीय वैद्यकीय अधिकारी म्हणून रुग्णसेवा करतो आहे. त्याचा विवाह सुप्रसिद्ध उद्योजक तथा जिल्हा परिषद सदस्य दिलीपराव वाघ यांची सुकन्या ' संजीवनी 'शी शाही थाटात पार पडला. सुलतानपूर येथे ‘संजीवनी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल’च्या माध्यमातून त्याने वडिलांचा सेवाभावाचा वारसा पुढे नेला आहे. 

_“दया क्षमा शांति । तेथे देवाची वस्ती ।”_ हे संतवचन घरादाराने प्रत्यक्षात आणले.

*नातवंडांचा लळा आणि निरहंकारी जगणे*  

नातू गोलू आणि चिकू यांच्यावर दिलीपरावांचा जीव की प्राण. मुलं-मुली डॉक्टर, उच्चपदस्थ अधिकारी असतानाही त्यांच्या मनाला कधी ‘मीपणाचा’ वारा शिवला नाही. “झाडाला फळे लागली तरी त्याच्या मुळ्या जमिनीतच असतात” या उक्तीप्रमाणे ते आयुष्यभर सर्वसामान्यांप्रमाणे जगले. फळाची अपेक्षा न करता कर्म करीत राहिले. 

आता फक्त आयुष्याचा आस्वाद घ्यायचा, नातवंडांच्या बाललीला पाहायच्या, समाजाचे भले होताना पाहून समाधानी व्हायचे… अगदी स्वर्गसुखालाही लाजवेल असे आयुष्य समोर असताना काळाने घाला घातला. एक किरकोळ अपघात, सर्वांचे प्रयत्न अपुरे पडले आणि दिलीपरावांनी या जगाचा कायमचा निरोप घेतला. हे वास्तव स्वीकारणे आजही मनाला पटत नाही. एखाद्या दुःस्वप्नासारखे वाटते.

 

_“वडिलांच्या खांद्यावर वाढलेली पारंबी,_  

_संस्कारांच्या छायेत फुलविली नाती,_  

_अकालीच निखळला काळजाचा तारा,_  

_आठवणींच्या कुपीत दरवळते माती.”_

दिलीपराव, तुमचे संस्कार, तुमची शिकवण, समाजाप्रती असलेला आदरभाव, गावाप्रतीचा जिव्हाळा, माणसांमाणसांतला सलोखा… हे सारं आम्ही आठवण म्हणून नाही, तर काळजात जपून ठेवले आहे. तुम्ही देहाने नसला तरी विचारांनी आमच्यात जिवंत आहात. प्रत्येक चांगल्या कामात तुमचा आशीर्वादाचा हात आम्हाला जाणवतो. 

आज तुमच्या जन्मदिनी आम्ही अश्रूपूर्ण नयनांनी व अभिमानाने सांगतो – तुम्ही घालून दिलेल्या वाटेवरूनच आम्ही चालत राहू. तुमच्या स्मृतींना, तुमच्या कार्याला, तुमच्या निरहंकारी स्वभावाला शतशः नमन.  

*वाढदिवसानिमित्त आदरांजली… बाबा भावपूर्ण अभिवादन…* 🙏 अभिवादन 🙏

  समस्त पिसे परिवार शिवणी पिसा .

     शब्दांकन ..✍️  सागर पनाड ( पत्रकार )

9011270157